Mae'r bennod hon yn cyfeirio at hawddfreintiau cyfreithiol trwy grant datganedig neu neilltuad yn unig. Am ddulliau caffael eraill gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 62 y Gofrestrfa Tir - Hawddfreintiau.

Prydlesi a roddwyd cyn 13 hydref 2003

Os nad oedd modd cofrestru prydles dan DCT 1925, nid oedd rhaid cofrestru unrhyw hawddfreintiau cyfreithiol yn y brydles.

• Os oedd y tir caeth yn ddigofrestredig adeg y grant, mae'r hawddfreintiau cyfreithiol yn gyfrwymol ac yn gor-redeg cofrestriad cyntaf y tir caeth (Atodlen 1, paragraff 3 DCT 2002).  
• Os oedd y tir caeth yn gofrestredig adeg y grant, roedd yr hawddfreintiau cyfreithiol yn weithredol fel buddion gor-redol (adran 70 DCT 1925) ac yn parhau i fod yn or-redol dan DCT 2002 (Atodlen 3, paragraff 3).

Os oedd y tir caeth yn ddigofrestredig gellid gwarchod hawddfreintiau ecwitïol dan bridiant tir Dosbarth D(iii) neu trwy gofnodi rhybudd os oedd yn gofrestredig.

Bydd gwaredu â phrydles nad oedd modd ei chofrestru o'r blaen ar neu ar ôl 13 Hydref 2003, yn peri cofrestriad gorfodol os oes mwy na saith mlynedd o dymor y brydles ar ôl ar adeg y gwarediad. Yn yr achos hwn bydd y Gofrestrfa Tir yn archwilio'r hawddfreintiau yn y brydles fel rhan o'r cais am gofrestriad cyntaf a nodi'r baich heb gais ar wahân.

Mae'r dudalen nesaf yn trafod prydlesi ar roddwyd ar neu ar ôl 13 Hydref 2003.