logo_w

Cyfarwyddyd Ymarfer 68 – Gweithredoedd newid sy’n peri gwarediadau tir cofrestredig

Diweddarwyd: Mehefin 2013

Diweddariad


Mae’r cyfarwyddyd hwn yn disodli argraffiad Hydref 2011. Newidiwyd adran 5.5.2 i gadarnhau lle nad yw cydsyniad arwystlai'n cael ei gyflwyno gyda gweithred amrywio pan fo'n ofynnol, gall y Gofrestrfa Tir barhau â'r cais ond gwneud cofnod i'r perwyl hwn yn y gofrestr.

Cwmpas y cyfarwyddyd hwn


Mae’r cyfarwyddyd hwn yn egluro ymarfer a gofynion y Gofrestrfa Tir o ran ceisiadau wedi eu cefnogi gan drosglwyddiad neu weithred i ddiweddaru’r gofrestr i unioni gwall mewn gweithred gynharach.

Nid yw’r cyfarwyddyd hwn yn ymdrin â’r ceisiadau canlynol.

• Unioni gwall yn y gofrestr.
• Newid y gofrestr heb weithred gefnogol.
• Newid a wnaed yn unol â gorchymyn llys.
• Lle ceir anghytundeb ynghylch agwedd benodol o’r gofrestr.

Mae wedi ei anelu at drawsgludwyr a dylech ddehongli cyfeiriadau atoch 'chi' felly. Bydd staff y Gofrestrfa Tir hefyd yn cyfeirio ato hefyd.

1 Byrfoddau a thermau


Yn y cyfarwyddyd hwn:

‘DCT 2002’ yw Deddf Cofrestru Tir 2002

mae ‘gweithred amrywio’ yn cyfeirio’n gyffredinol at unrhyw weithred a fwriedir i newid effaith gweithred wreiddiol, boed i unioni gwall yn y weithred wreiddiol neu i newid effaith y weithred wreiddiol trwy ddull heblaw unioni.

mae ‘gweithred wreiddiol’ ac ymadroddion tebyg, megis ‘trosglwyddiadau gwreiddiol’, yn cyfeirio at weithred sy’n peri gwarediad cofrestradwy tir cofrestredig neu’n peri gwarediad tir digofrestredig pan gaiff ei ddilyn gan gais am gofrestriad cyntaf y tir.

‘RhCT 2003’ yw Rheolau Cofrestru Tir 2003

‘trawsgludwr’ yw unigolyn awdurdodedig o fewn ystyr adran 18 Deddf Gwasanaethau Cyfreithiol 2007 sydd â’r hawl i ddarparu’r gwasanaethau trawsgludo y cyfeirir atynt ym mharagraffau 5(1)(a) a (b) Atodlen 2 i’r Ddeddf honno, neu unigolyn sy’n cyflawni’r gweithgareddau yn rhinwedd eu dyletswyddau fel swyddog cyhoeddus. Mae hefyd yn cynnwys unigolyn neu gorff sy’n cyflogi, neu sydd ag unigolyn awdurdodedig o’r fath ymhlith eu rheolwyr, a fydd yn cyflawni neu’n goruchwylio’r gweithgareddau trawsgludo hyn (rheol 217A, RhCT 2003).

2 Cyflwyniad

Weithiau mae angen i bartïon i weithred sy'n peri gwarediad sy'n gofyn am gofrestriad o dan DCT 2002 (megis trosglwyddiad, prydles neu arwystl cyfreithiol), ac sydd eisoes wedi'i chwblhau trwy gyflawni a dosbarthu, benderfynu bod angen newid ei effaith. Gall hyn fod oherwydd eu bod yn darganfod gwall clerigol neu wall arall yn y weithred y mae angen ei gywiro. Neu efallai y byddant yn penderfynu'n ddiweddarach nad yw'r hyn gafodd ei ystyried yn weithred gywir yn cyflawni eu bwriadau gwreiddiol yn ddigonol. Unwaith eto, efallai bydd y partïon i weithred o'r fath, neu eu holynwyr, yn penderfynu bod amgylchiadau wedi newid ac felly bod angen amrywio effaith y weithred, er iddo adlewyrchu bwriadau'r partïon ar y pryd.

Yn y sefyllfaoedd trawsgludo digofrestredig cyfatebol, byddai disgwyl i'r partïon baratoi'r hyn a elwir yn weithred gywiro mewn perthynas â gwall mewn gweithred flaenorol, neu weithred amrywio, mewn perthynas â gweithred a baratowyd yn gywir y mae angen newid ei effaith yn ddiweddarach. Fodd bynnag, wrth ddelio â thir cofrestredig, mae angen i'r partïon ystyried y cyfyngiadau a osodir ar y mathau o warediadau gan DCT 2002 a RhCT 2003, lle y bo'n briodol. Yn benodol, mae llawer o sefyllfaoedd lle na fyddai gweithred gywiro neu amrywio ar ffurf sy'n briodol i drawsgludo digofrestredig yn briodol yng nghyd-destun teitlau cofrestredig, ac felly gall anawsterau difrifol godi lle y defnyddir y fath ffurfiau. Diben y cyfarwyddyd hwn yw esbonio sut y dylai partïon sy'n ceisio newid effaith y weithred a fwriedir i gyflawni gwarediad cofrestradwy, barhau.

3 Cyn cofrestru'r weithred wreiddiol


3.1 Canfod gwall cyn cyflwyno'r cais i'r Gofrestrfa Tir

3.1.1 Newid y weithred wreiddiol

Os gwelir bod angen cywiro neu ddiwygio gweithred wreiddiol ar ôl ei chyflawni, ond cyn gwneud cais i'w chofrestru, y camau priodol i'w cymryd yw trefnu i'r weithred wreiddiol gael ei newid fel ei bod yn gweithredu gwir fwriadau'r partïon cyn y caiff ei chyflwyno i'w chofrestru. Rhaid dilysu unrhyw newidiadau i'r weithred gyda llofnodau'r holl bartïon nesaf at bob newid a wnaed. Os bydd cynllun i'r weithred wreiddiol wedi'i newid, dylai'r holl bartïon ail-lofnodi'r cynllun. Os caiff y cynllun presennol ei ddisodli gan gynllun newydd, dylai'r holl bartïon lofnodi'r cynllun newydd.

3.1.2 Diogelu blaenoriaeth

Mewn rhai achosion, gall fod yn bosibl i'r partïon barhau gyda chyflwyno'r weithred wreiddiol i'w chofrestru ar y sail bod y ceisydd yn gofyn i'r weithred wreiddiol gael ei dychwelyd dros dro er mwyn trefnu iddi gael ei chywiro neu ei newid. Byddai hyn yn neilltuo blaenoriaeth ar gyfer y tir oedd wedi'i gynnwys yn wreiddiol yn y weithred, ond nid ar gyfer unrhyw dir ychwanegol ar ôl ei newid. Dylid diogelu blaenoriaeth ar gyfer unrhyw dir ychwanegol o'r fath gan chwiliad swyddogol.

Er enghraifft, efallai bydd hyn yn briodol mewn achosion lle na fydd yn ymarferol cwblhau'r broses o newid gweithred a chael llofnodion pellach y partïon o fewn cyfnod blaenoriaeth chwiliad swyddogol sy'n gwarchod y flaenoriaeth. Fodd bynnag, dylid ystyried achosion o'r fath fel eithriadau ac ni fydd yn bosibl mewn unrhyw achos os bydd y cais i gofrestru'r weithred yn sylweddol ddiffygiol wedi hynny (oherwydd yr elfen o'r weithred sydd angen ei newid neu fel arall). Mae'r enghreifftiau canlynol yn egluro'r pwynt.


3.1.3 Enghreifftiau o amgylchiadau lle y mae angen newid gweithred wreiddiol


3.1.3.1 Y weithred yn cynnwys termau gwallus

  • Enghraifft 1: Mae gweithred sy'n effeithio ar arwystl cyfreithiol dros deitl XY1234 er budd Cymdeithas Adeiladu Unrhyw Le wedi'i chyflawni gan y perchnogion cofrestredig fel cymerwyr benthyg, ond erbyn hyn mae'r partïon yn sylweddoli ei bod yn cyfeirio'n wallus at delerau morgais 2004 y gymdeithas yn hytrach na thelerau morgais 2008 (fel y nodir yn y cynnig morgais a roddwyd i'r cymerwyr benthyg). Gan fod yr arwystl yn achosi arwystl dilys dros y teitl (er trwy gyfeirio at y telerau morgais anghywir) gellir ei chyflwyno i'w chofrestru a gwneud cais i'w dychwelyd dros dro fel y gellir ei newid yn ôl yr angen, llofnodi'r newid gan y cymerwyr benthyg a'i hail-gyflwyno i'r cofrestriad gael ei gwblhau.

3.1.3.2 Trosglwyddo llai o dir nag a fwriadwyd

  • Enghraifft 2: Mae perchnogion cofrestredig teitlau XY1234 ac XY4321 wedi cyflawni trosglwyddiad a fwriadwyd i drosglwyddo'r ddau deitl i Z. Yn anffodus, oherwydd gwall wrth ddrafftio'r weithred, dim ond at deitl XY1234 mae'r trosglwyddiad yn cyfeirio. Dim ond ar ôl cwblhau'r trafodiad y gwelwyd y gwall. Byddai'n bosibl i Z wneud cais i gofrestru'r trosglwyddiad heb ei gywiro, ond dim ond mewn perthynas â theitl XY1234 a gofyn iddi gael ei dychwelyd dros dro fel y gellir cywiro'r gwall. Ni all Z wneud cais i'w chofrestru yn erbyn teitl XY4321 (ac os bydd yn ceisio gwneud hynny, caiff y cais ei wrthod neu ei ddileu am fod yn sylweddol ddiffygiol) oni bai a hyd nes y caiff y gwall yn y trosglwyddiad ei gywiro. Mae hyn oherwydd nad yw'r trosglwyddiad heb ei gywiro yn effeithio ar unrhyw warediad cofrestradwy o deitl XY4321.

3.1.3.3 Y cynllun trosglwyddo yn dangos tir y tu allan i deitl y trosglwyddai

  • Enghraifft 3: Mae'r tir yn nheitl XY1234 (perchennog cofrestredig A) yn ffinio â'r tir yn nheitl XY98765 (perchennog cofrestredig B). Mae A a B wedi cytuno i addasu'r ffin rhyngddynt trwy gyflawni trosglwyddiad o ran o rywfaint o dir yn eu teitlau nesaf at y ffin yn gyfnewid am drosglwyddiad o ran rhywfaint o'r tir yn nheitl y llall sydd nesaf at y ffin hefyd. Yn anffodus, oherwydd gwall ar yr adeg y bras-gopïwyd y trosglwyddiadau i'w cyflawni, cyfnewidiwyd y cynlluniau trosglwyddo fel bod y trosglwyddiad o ran a gyflawnwyd sy'n cyfeirio at deitl XY1234 yn cynnwys cynllun sy'n dangos rhan o'r tir yn nheitl XY98765 gydag ymyl coch, ac i'r gwrthwyneb. Ni ellir gwneud cais i gofrestru'r naill drosglwyddiad (hyd nes y byddant wedi'u diwygio'n ffurfiol neu wedi'u disodli) gan fod yn naill a'r llall yn sylweddol ddiffygiol wrth geisio trosglwyddo tir lle nad y trosglwyddai yw'r perchennog cofrestredig.

3.1.4 Cais ysgrifenedig i ddychwelyd gweithred wreiddiol

Mewn achos eithriadol lle y cyflwynir cais sy'n cynnwys gweithred y mae’n rhaid ei chywiro neu ei diwygio (ac nid yw'r weithred yn sylweddol ddiffygiol), dylai'r ceisydd gyflwyno'r weithred wreiddiol a chopi ardystiedig ohoni ynghyd â llythyr eglurhaol sy'n:

  • cynnwys cais clir i ddychwelyd y weithred wreiddiol dros dro
  • esbonio pam fod angen dychwelyd y weithred, ac
  • esbonio pam nad oedd yn ymarferol delio â'r cywiriad neu'r newid i'r weithred cyn ei chyflwyno.

Mewn achosion o'r fath, bydd y Gofrestrfa Tir yn dychwelyd y weithred er mwyn iddi gael ei chywiro, i'r newid/newidiadau gael eu llofnodi gan y partïon perthnasol a'i hailgyflwyno o fewn y cyfnod arferol y dylid cydymffurfio â hwy ar gyfer ymholiadau. Bydd methu â chydymffurfio â'r ymholiad o fewn y cyfnod a ganiateir (gan gynnwys unrhyw estyniad o'r cyfnod a gytunir) yn arwain at ddilead yn y modd arferol.

4 Tra bo'r weithred wreiddiol yn cael ei chofrestru

Efallai bydd yr angen i gywiro neu newid gweithred wreiddiol yn cael ei darganfod ar ôl i'r cais cofrestru gael ei gyflwyno i'r Gofrestrfa Tir. Trafodir y gwahanol amgylchiadau lle y gall hyn godi yn adrannau 4.1, 4.2 a 4.3.

4.1 Gweithred ddiffygiol – gwrthod y cais

Nodir manylion yr achosion lle bydd y Gofrestrfa Tir yn gwrthod cais fel rheol yng Nghyfarwyddyd Ymarfer 49 – Dychwelyd a gwrthod ceisiadau i gofrestru. Enghraifft o achos lle y gellir defnyddio'r polisi lle bo'r diffyg yn wall mewn gweithred sydd angen ei gywiro fyddai cais i gofrestru gweithred grant sy'n cynnwys grant hawl tramwy "ar draws y tir wedi'i liwio'n frown ar y cynllun" ond lle nad oes lliw brown ar y cynllun. Mewn achosion o'r fath, bydd angen i'r ceisydd drefnu i'r weithred gael ei chywiro'n briodol, llofnodi'r newid gan y partïon perthnasol a chyflwyno cais newydd i gofrestru'r weithred unwaith i'r uchod gael ei gyflawni.

4.2 Gweithred ddiffygiol – gwneud ymholiad

Nodir manylion yr achosion lle y gallai'r Gofrestrfa Tir wneud ymholiad yng Nghyfarwyddyd Ymarfer 50 – Trefnau ymholi a dileu. Enghraifft o achos o'r fath sy'n ymwneud â diffyg mewn gweithred a gyflwynwyd i'w chofrestru fyddai lle y gadwyd bwlch gwag mewn gweithred wedi'i chwblhau fel arall, lle y dylai bod y bwlch wedi'i lenwi gyda llawysgrif gyda'r manylion priodol cyn cyflawni'r weithred. Mewn achosion o'r fath, bydd angen i'r ceisydd gydymffurfio ag unrhyw ymholiad cyn y daw'r dyddiad dileu a nodir yn yr ymholiad i ben (neu unrhyw estyniad a gytunwyd) trwy drefnu i'r weithred gael ei llenwi neu ei newid yn briodol, llofnodi'r cwblhad neu'r newid gan y partïon priodol ac ailgyflwyno'r weithred i'r Gofrestrfa Tir.

4.3 Gweithred ddiffygiol – y ceisydd yn gofyn iddi gael ei dychwelyd

Mewn achosion lle nad oes rheswm i'r Gofrestrfa Tir ymholi'r weithred wreiddiol, efallai bydd y ceisydd/partïon yn canfod bod angen ei chywiro neu ei newid at eu dibenion eu hunain er hynny. Er enghraifft, efallai bod y cynllun i drosglwyddo rhan o ystad sy'n cael ei datblygu yn cynnwys llain ty penodol a garej penodol, gyda'r cynllun yn dangos y llain a'r garej cywir yn unol â disgrifiad yr eiddo yn y weithred, ond y bu dryswch sydd wedi arwain at y garej anghywir yn cael ei gysylltu â'r llain ty penodol yn y trosglwyddiad. O ganlyniad, gall y trosglwyddiad fod yn gofrestradwy heb drafferth, ond ni fyddai'r cofrestriad sy'n deillio o hynny'n adlewyrchu bwriadau'r partïon. Mewn achosion o'r fath, bydd angen i'r ceisydd gysylltu â'r Gofrestrfa Tir cyn gynted ag y bydd yr angen i newid y weithred o safbwynt y partïon yn dod i'r amlwg. Fel arall, os cwblheir y cais, ni fydd y posibilrwydd o wneud cais i ddychwelyd y weithred dros dro at ddibenion cywiro yn bodoli mwyach. Ond, ar yr amod y gwneir cais i ddychwelyd y weithred dros dro cyn cwblhau'r cais, bydd y Gofrestrfa Tir yn gallu cydymffurfio â'r cais trwy ddychwelyd y weithred wreiddiol gydag ymholiad iddi gael ei newid, ei llofnodi a'i dychwelyd, ar yr amod bod yr amrywiad a fwriedir yn gydnaws â chadw'r cais ar y rhestr ddydd. Fodd bynnag, ni fydd hyn bob amser yn bosibl. Er enghraifft, efallai bydd datblygwr wedi trosglwyddo'r llain anghywir mewn datblygiad ar gam i drosglwyddai penodol. Efallai bydd y trosglwyddiad yn gwbl gofrestradwy, ond os yw'r trosglwyddai yn meddu ar lain wahanol ac nid yw'r trosglwyddiad yn peri’r cytundeb gwerthu blaenorol, yr unig ddewis fydd tynnu'r cais i gofrestru'r trosglwyddiad yn ôl yn llwyr a threfnu i drosglwyddiad newydd o'r llain gywir i'r trosglwyddai. Mae hyn oherwydd nad yw'r trosglwyddiad wedi gwaredu'r llain gywir, fel nad yw cais yn bosibl yn erbyn y llain a hyd nes y caiff y trosglwyddiad ei gywiro.

5 Lle y cofrestrwyd y weithred wreiddiol


5.1 Egwyddorion cyffredinol

Rhaid cwblhau gweithredoedd sy'n peri gwarediadau cofrestradwy, megis trosglwyddiadau, prydlesi ac arwystlon cyfreithiol teitlau cofrestredig, trwy gofrestriad os yw'r ystad neu fudd cyfreithiol i gael ei freinio yn y person o blaid yr hwn y mae'r weithred yn dod i rym. Hyd nes y gwneir cais i gofrestru'r gwarediad a hyd nes y caiff y cais ei gwblhau fel y gwneir y cofnodion perthnasol yn y gofrestr, ar y mwyaf mae'r weithred yn rhoi budd ecwitïol yn y tir. Unwaith i'r gofrestr gael ei newid i roi grym cyfreithiol i warediad cyfreithiol ac adlewyrchu'r wybodaeth yn y weithred, mae'n cofnodi presenoldeb yr ystadau cofrestredig, arwystlon a buddion perthnasol sy'n bodoli a hunaniaeth yr unigolion y mae'r ystadau a'r arwystlon wedi'u breinio ynddynt fel perchnogion cofrestredig. Mae'n dilyn felly bod angen cyflawni hyn trwy weithred gofrestradwy bellach os oes angen gwarediad pellach o'r tir mewn teitl cofrestredig. Mae'r egwyddor hon yr un mor berthnasol i'r achos lle y mae angen gwarediad pellach i gywiro gwall mewn gweithred wreiddiol sydd eisoes wedi'i chofrestru ag y mae i drafodion annibynnol pellach.

Yn ogystal, mae adran 25, DCT 2002 yn nodi:

"Dim ond os yw'n cydymffurfio ag anghenion megis ffurf a chynnwys y mae rheolau yn eu darparu y mae gwarediad cofrestradwy ystad neu arwystl cofrestredig mewn grym."

At ddiben y cyfarwyddyd hwn, pwysigrwydd y ddarpariaeth hon yw, os oes angen gwarediad cofrestradwy er mwyn cyflawni'r cywiriad neu'r newid o weithred wreiddiol sydd eisoes wedi'i chofrestru, rhaid i warediad cofrestradwy pellach gydymffurfio ag unrhyw ofynion perthnasol RhCT 2003 sy'n ymwneud â ffurf a chynnwys y gwarediad. Gweler adrannau pellach 5.2 Trosglwyddiadau – trosglwyddo stent anghywir a 5.3 Trosglwyddiadau – trosglwyddo'r stent cywir, ond bod angen newid darpariaethau eraill yn y trosglwyddiad o ran canlyniadau hyn mewn perthynas â throsglwyddiadau gwreiddiol sydd angen eu cywiro neu eu newid ac adrannau 5.4 Prydlesi – prydlesu'r stent neu'r cyfnod anghywir a 5.5 Prydlesi – stent a chyfnod cywir wedi'u prydlesu ond mae angen newid darpariaethau eraill o ran canlyniadau mewn perthynas â phrydlesi gwreiddiol y mae angen eu cywiro neu eu newid.

5.2 Trosglwyddiadau – trosglwyddo stent anghywir

Gall y partïon i drosglwyddiad benderfynu ar ôl ei gofrestru:

• iddo gynnwys tir na ddylid fod wedi'i gynnwys
• iddo fethu â chynnwys tir y dylid fod wedi'i gynnwys
• iddo wneud y ddau (ee, lle y dylai'r ffin rhwng y tir a drosglwyddwyd a'r tir a gadwyd fod wedi dangos aliniad gwahanol mewn trosglwyddiad o ran).

5.2.1 Defnyddio ffurflenni penodedig ac enghreifftiau o amgylchiadau lle y mae angen newid y weithred wreiddiol

Os, o ganlyniad, mae'r partïon yn penderfynu y dylid cywiro neu newid effaith cofrestriad y trosglwyddiad trwy drefnu i'r tir sydd wedi'i freinio yn un ohonynt ar hyn o bryd gael ei freinio yn y llall a/neu fel arall, rhaid peri’r cywiriad neu'r newid gan un neu ragor o drosglwyddiadau yn y ffurf benodedig. Bydd hyn yn drosglwyddiad ar ffurf TR1, os effeithir ar un neu ragor o deitlau, neu ar ffurf TP1 os effeithir ar ran o'r tir mewn teitl (p'un ai yr effeithir ar un neu ragor o deitlau hefyd ai peidio). Mae hyn oherwydd mai trosglwyddiad yn y ffurf benodedig, wedi'i ddilyn gan gofrestru'r trosglwyddiad, yw'r unig ddull awdurdodedig i dir sydd wedi'i freinio mewn perchennog cofrestredig penodol i gael ei freinio mewn person arall. Ni fydd y defnydd o unrhyw ffurf arall (megis y ffurflenni ar gyfer gweithred gywiro neu weithred amrywio a allai fod yn briodol ar gyfer delio â thir cofrestredig) yn dderbyniol ar gyfer cofrestru ac ni fyddant o effaith o dan adran 25, DCT 2002.

5.2.1.1 Cynllun trosglwyddo yn wahanol i'r stent wedi ei ffensio

Enghraifft 4: Mae datblygwr D yn berchennog cofrestredig ystad sy'n cael ei datblygu ac mae'n cwblhau gwerthiant o lain 16 ar yr ystad i brynwr B trwy drosglwyddiad sy'n dangos y llain ag ymyl coch ar y cynllun trosglwyddo (gweler cynllun 1 isod).

PLAN-1_PG68W_sctn5

Ar ôl cofrestru'r trosglwyddiad sylwir bod is-gontractwr ffensio'r datblygwr wedi codi ffens sy'n gwahanu llain 16 o lain 17 ar y tir mewn safle gwahanol i'r safle bwriadedig (gweler cynllun 2 isod).

PLAN-2_PG68W_sctn5

Mae'r partïon yn cytuno, yn hytrach na symud y ffensys (ee oherwydd i'r ffens gael ei osod i osgoi coeden a ddiogelir gan orchymyn cadw), y byddant yn cywiro'r cofrestriad yn unol â'r hyn sydd ar y ddaear trwy amrywio effaith y trosglwyddiad gwreiddiol mewn perthynas â'r tir a drosglwyddwyd. Er mwyn cyflawni hyn, bydd angen trefnu i D drosglwyddo'r tir glas ar gynllun 2 i B gan ddefnyddio ffurflen TP1 ac i B drosglwyddo'r tir brown ar gynllun 2 i D gan ddefnyddio ffurflen TP1 ar wahân (er, heb amheuaeth, y bydd y ffurflenni'n cyfeirio at y llall fel cydnabyddiaeth am y trosglwyddiad y mae'n effeithio arno). Mewn gwirionedd, bydd B a D yn trefnu cyfnewid tir trwy drosglwyddiadau cilyddol yn y ffurflen benodedig (gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 21 – Defnyddio ffurflenni trosglwyddo ar gyfer trafodion cymhlethach – 3 Cyfnewidiadau ymhellach).

Dylid paratoi'r ffurflenni trosglwyddo yn y modd arferol a dylent nodi'r tir i'w drosglwyddo'n amlwg, lle bo'r angen trwy gyfeirio at gynllun priodol. Mae angen gofal wrth benderfynu sut y dylid cyflawni'r cywiriad neu'r newid a ddymunwyd orau, yn arbennig lle y cafwyd trafodion eraill sy'n effeithio ar y sefyllfa, er enghraifft, fel bydd yn digwydd yn aml ar ystad sy'n cael ei datblygu.

5.2.1.2 Y cynllun trosglwyddo'n darlunio'r tir a drosglwyddir yn anghywir

Enghraifft 5: Mae'r datblygwr yn Enghraifft 4 wedi trosglwyddo lleiniau 24, 25, 26 a 27 ar yr ystad, sy'n eiddo mewn parau ar y naill ochr a'r llall o cul-de-sac byr oddi ar brif ffordd yr ystad. Oherwydd gwall clerigol, roedd y cynllun a ddefnyddiwyd wrth drosglwyddo'r lleiniau yn fersiwn gynharach o gynllun y datblygiad a oedd yn dangos y ffordd sy'n ffurfio'r cul-de-sac mewn safle 1.5 metr yn agosach at leiniau 24 a 25 a'r pellter ymhellach o leiniau 26 a 27. Er mwyn cywiro'r gwall, mae'r datblygwr yn cynnig trosglwyddo stribyn 1.5 metr o dir priodol i berchnogion cofrestredig lleiniau 26 a 27 a chael trosglwyddiadau o stribynnau tua 1.5 metr gan berchnogion cofrestredig lleiniau 24 a 25 o'u teitlau priodol (gan dalu iawndal priodol iddynt). Fodd bynnag, os rhoddwyd hawliau tramwy dros ffyrdd yr ystad i drosglwyddeion lleiniau eraill, gan gynnwys y cul-de-sac, sydd wedi'u nodi ar eu cynlluniau trosglwyddo trwy gyfeirio at yr un cynllun anghywir, bydd y tir a drosglwyddwyd i berchnogion cofrestredig lleiniau 26 a 27 yn ddarostyngedig i’r hawliau tramwy hyn o hyd oni bai fod y partïon hefyd yn ymrwymo i weithredoedd amrywio priodol gyda pherchnogion cofrestredig y lleiniau eraill sydd â budd yr hawliau.

5.2.1.3 Effaith ar hawddfreintiau

Yn y trosglwyddiad gwreiddiol, mae'n bosibl i'r trosglwyddai:

  • fod wedi rhoi hawddfreintiau dros dir a gadwyd er budd y tir a drosglwyddwyd
  • fod wedi cadw hawddfreintiau dros dir a drosglwyddwyd er budd tir a gadwyd
  • fod wedi gosod cyfamodau cyfyngu ar y trosglwyddai mewn perthynas â'r defnydd o'r tir a drosglwyddwyd
  • fod wedi cynnwys darpariaethau eraill yn effeithio ar berchnogion o bryd i'w gilydd y tir a drosglwyddwyd neu'r tir a gadwyd neu'r ddau (ee datganiadau o wahanol fathau a chynlluniau sy'n llywodraethu ar gyfraniad y trosglwyddai tuag at gost cynnal y rhannau cyffredin).

Mewn achosion o'r fath, bydd yn agored i'r partïon, os ydynt yn dymuno hynny, i gynnwys y fath ddarpariaethau wrth addasu'r trosglwyddiad(au) a fydd yn golygu bod y darpariaethau gwreiddiol yn gweithredu fel pe bai’r trosglwyddiad gwreiddiol wedi cynnwys y tir a dim ond y tir y bydd y trosglwyddai yn ei ddal ar ôl i'r trosglwyddiad(au) addasu gael ei gofrestru/eu cofrestru. Mae'r canlynol yn enghreifftiau o gymalau o'r fath (sy'n tybio i'r ymadrodd 'Trosglwyddiad Gwreiddiol' fod wedi'i ddiffinio'n briodol mewn man arall yn y trosglwyddiad):

"Mae'r Trosglwyddwr a'r Trosglwyddai yn cytuno i roi, cadw a rhyddhau hawddfreintiau ag sy’n angenrheidiol er mwyn sicrhau y bydd y tir y bydd y Trosglwyddai yn dod yn berchennog cofrestredig arno yn syth ar ôl cofrestru'r trosglwyddiad hwn [a throsglwyddiad cydamserol gan y Trosglwyddai i'r Trosglwyddwr o ran o'r tir yn nheitl [rhif]] yn cael budd a bod yn ddarostyngedig i’r un hawddfreintiau fel pe bai’r holl dir hwnnw a dim ond y tir hwnnw wedi'i drosglwyddo gan y Trosglwyddiad Gwreiddiol."

"Mae'r Trosglwyddai yn cyfamodi gyda'r Trosglwyddwr [ac mae'r Trosglwyddwr yn rhyddhau'r Trosglwyddai o'r cyfamodau y cyfeirir atynt yng nghymal [rhif] y Trosglwyddiad Gwreiddiol] i'r graddau angenrheidiol er mwyn sicrhau mai'r tir y daw'r Trosglwyddai yn berchennog cofrestredig ohono yn syth ar ôl cofrestru'r trosglwyddiad hwn [a throsglwyddiad cydamserol gan y Trosglwyddai i'r Trosglwyddwr o ran o'r tir yn nheitl [rhif]] a dim ond y tir hwnnw fydd yn ddarostyngedig i’r cyfamodau dan sylw."

5.2.1.4 Gofynion cofrestru

Bydd angen cwblhau trosglwyddiadau o'r fath gan geisiadau i'w cofrestru ar ffurflen AP1 gyda'r ffi briodol yn y ffurf arferol. Yn ogystal, lle bo trosglwyddiad neu drosglwyddiadau trwy fodd cywiriad neu newid, efallai bydd y ceisydd am wneud cais i'w cyfuno â theitl presennol fel bod y cofrestriadau terfynol yn cyfateb mor agos â phosibl i'r safle pe nad oedd angen cywiro neu newid y trosglwyddiad gwreiddiol.

5.2.1.5 Arwystlon cofrestredig presennol

Os yw teitl y mae tir sy'n rhan ohono i'w drosglwyddo yn y modd hwn yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen gwneud trefniadau i ryddhau'r arwystl i'r graddau y caiff y tir ei dynnu ymaith o deitl yr arwystlwr gan y trosglwyddiad cywiro/newid hefyd. Fel rheol bydd hyn ar ffurflen DS3 a weithredir gan yr arwystlai lle mai dim ond rhan o'r tir yn y teitl perthnasol sy'n cael ei drosglwyddo. Lle y dylid trosglwyddo un teitl cyfan neu ragor, bydd yn rhaid i'r rhyddhad fod ar ffurflen DS1 neu gael ei gyflawni gan e-DS1 neu ryddhad electronig (ED) lle y mae’r arwystlai fel rheol yn rhyddhau ei arwystlon yn y modd hwn.

Yn yr un modd, os prif deitl a ddelir gan y trosglwyddai o dan y trosglwyddiad gwreiddiol yw testun yr arwystl cofrestru, mae'n debygol y bydd angen i berchennog yr arwystl geisio trosglwyddo unrhyw dir i'r trosglwyddai gael ei wneud yn ddarostyngedig i’r arwystl hefyd. Bydd hyn yn gofyn am gyflawni arwystl cyfreithiol pellach gan y trosglwyddai mewn perthynas â'r tir ychwanegol a drosglwyddwyd neu ryddhau'r arwystl presennol a chyflawni arwystl newydd sy'n cynnwys y tir sy'n weddill a freinir yn y trosglwyddai o dan y trosglwyddiad gwreiddiol a'r tir ychwanegol a drosglwyddir i'r trosglwyddai.

5.2.1.6 Cydymffurfio â chyfyngiadau a chofnodion eraill yn y gofrestr

Bydd angen i'r partïon ystyried unrhyw gofnodion eraill yn y cofrestri teitl yr effeithir arnynt hefyd. Er enghraifft, os cofrestrir cyfyngiad yn erbyn teitl o'r fath, bydd angen i'r cyfyngiad gydymffurfio â'r cyfyngiad i'r graddau y mae'n cyfyngu gwarediadau trwy drosglwyddiad.

5.3 Trosglwyddiadau – trosglwyddo'r stent cywir, ond bod angen newid darpariaethau eraill yn y trosglwyddiad

5.3.1 Ffurf offeryn

Lle nad oes angen trosglwyddo tir, gall y cywiriad neu'r newid o unrhyw elfennau eraill o drosglwyddiad gwreiddiol sydd eisoes wedi'i gofrestru gael eu peri gan weithred amrywio. Nid oes ffurflen benodedig ar gyfer hyn, felly gall y weithred gymryd unrhyw ffurf y mae'r partïon o'r farn sy'n briodol i gyflawni'r cywiriad neu newid a ddymunir.

5.3.2 Amrywio hawddfreintiau

Mewn perthynas â'r cywiriad neu'r newid o ddarpariaeth yn y trosglwyddiad gwreiddiol sy'n rhoi neu'n cadw hawddfreintiau, mae rhoi neu gadw hawddfraint yn warediad cofrestradwy y bydd yn rhaid ei gwblhau trwy gofrestriad er mwyn dod i rym cyfreithiol. Fodd bynnag, nid oes ffurflen benodedig ar gyfer gwarediad o'r fath felly gall gweithred amrywio ddilyn yr un ffurf ag a ddefnyddir i amrywio darpariaethau cyfatebol mewn trawsgludiad o dir digofrestredig, ar yr amod bod geiriau rhoi (lle bo angen rhoi hawddfreintiau ychwanegol) neu gadw (lle bo angen cadw hawddfreintiau ychwanegol) priodol. I'r graddau ag y mae'r trosglwyddiad gwreiddiol yn cynnwys hawddfreintiau y mae'r partïon yn cytuno na ddylid fod wedi'u rhoi, gallai'r cywiriad fod ar ffurf rhyddhau'r hawddfreintiau diangen gan y parti neu'r partïon perthnasol. Os cafodd unrhyw dir sy'n cael budd o'r hawddfraint ei drosglwyddo i'r unigolion eraill, bydd angen i'r unigolion hynny ymuno mewn unrhyw ryddhad hefyd er mwyn i'r rhyddhad fod yn effeithiol.

5.3.3 Amrywio cyfamodau cyfyngu

Mewn perthynas â'r cywiriad neu'r newid i ddarpariaethau yn y trosglwyddiad gwreiddiol fyddai'n gosod cyfamodau cyfyngu, unwaith eto gall gweithred amrywio gymryd yr un ffurf ag a ddefnyddir i amrywio darpariaethau cyfatebol mewn trawsgludiad o dir digofrestredig. I'r graddau ag y byddai'r trosglwyddiad gwreiddiol wedi hepgor cyfamodau a ddylent fod wedi'u cynnwys, dylai'r weithred gynnwys geiriau cyfamod gan y cyfamodwr perthnasol mewn perthynas â'r cyfamod(au) ychwanegol er mwyn cyflawni'r cywiriad neu'r newid. Pe cafodd cyfamodau eu cynnwys yn y trosglwyddiad gwreiddiol na ddylent fod wedi'u cynnwys, dylai'r weithred ryddhau'r cyfamod(au) presennol i'r graddau angenrheidiol. Fel arall, gall y weithred amrywio geiriad cyfamod presennol yn syml sydd wedi'i fynegi'n anghywir. Yn y naill achos a'r llall, os yw unrhyw dir o blaid y cyfamod i gael ei ryddhau neu ei amrywio wedi'i drosglwyddo i unigolion eraill, bydd angen i'r bobl hynny ymuno yn y weithred er mwyn i'r rhyddhad neu'r amrywiad fod yn effeithiol.

5.3.4 Gofynion cofrestru

Er mwyn cael effaith cyfreithiol, rhaid i gais i addasu neu amrywio hawddfreintiau gael ei wneud yn erbyn y teitlau trech a'r teitlau caeth gan ddefnyddio ffurflen AP1. P'un ai yw'r naill deitl neu'r llall yn ddigofrestredig, rhaid cyflwyno tystiolaeth ddogfennol o deitl yn y ffordd arferol. Fel arall, gellir gwneud cais i nodi'r amrywiad gan ddefnyddio ffurflen AN1 neu UN1.

Dylid gwneud cais gan berson sy'n hawlio perchnogaeth y tir sy'n cael budd ar gyfer nodi rhybudd mewn perthynas ag addasiad neu amrywiad cyfamod cyfyngu gael ei wneud ar ffurflen AN1 neu UN1. Rhaid gwneud cais gan y perchennog cofrestredig gan ddefnyddio ffurflen AP1. Os yw'r cais i ddileu cyfamodau cyfyngu, dylid defnyddio ffurflen CN1. Os gwneir cais ar gyfer cofnod mewn perthynas â gweithred ryddhau (nad yw'n creu cyfamodau newydd hefyd) dylid defnyddio ffurflen AP1.

Os yw unrhyw un o'r teitlau perthnasol yn ddarostyngedig i’r arwystl cofrestredig, bydd angen cyflwyno cydsyniad perchennog yr arwystl hefyd lle bo baich y ddarpariaeth yn y trosglwyddiad gwreiddiol sy’n cael ei gywiro neu ei newid yn cynyddu neu'n newid. Ni fydd angen cydsyniad o'r fath lle gall y ceisydd ddangos bod y cywiriad neu'r newid er budd y teitl sy'n ddarostyngedig i’r arwystl yn unig (ee lle mai’r unig newid i'r trosglwyddiad gwreiddiol yw rhoi hawddfreintiau er budd y teitl yn unig).

5.4 Prydlesi – prydlesu'r stent neu'r cyfnod anghywir

Fel gyda throsglwyddiadau, ar ôl ei gofrestru gall y partïon i brydles benderfynu:

  • iddo gynnwys tir na ddylid fod wedi'i gynnwys
  • iddo fethu â chynnwys tir y dylid fod wedi'i gynnwys
  • iddo wneud y ddau (ee lle bo'r ffin rhwng yr eiddo a brydleswyd a thir arall a gedwir gan y landlord fod wedi'i ddangos mewn aliniad gwahanol).

Fodd bynnag, bydd cofrestru'r brydles wedi creu ystad brydlesol ar wahân, gyda’r stent wedi'i ddiffinio gan y brydles ei bod yn gofrestredig. Os yw'r partïon yn penderfynu bod angen cywiro neu newid y brydles trwy dynnu tir ymaith, neu trwy ychwanegu tir, at yr eiddo a brydleswyd, bydd angen iddynt ystyried hyn wrth baratoi'r weithred briodol, fel y trafodir yn y paragraffau canlynol.

5.4.1 Lleihau'r stent a brydleswyd

Bydd gweithred sy'n lleihau faint o dir sydd wedi'i gynnwys mewn prydles yn weithred ildio o'r rhan na chaiff ei chynnwys mwyach yn y brydles (yn wir, fel rheol bydd yn fuddiol i ddealltwriaeth gywir o'r hyn a fwriedir os yw'r weithred yn disgrifio'i hun felly).

Lle bo gweithred amrywio prydles yn rhoi rhan o'r eiddo a brydleswyd trwy brydles wreiddiol i'w thrin fel nad yw mwyach yn ddarostyngedig i’r brydles, p'un ai yw'r weithred yn disgrifio'i hun fel gweithred ildio neu beidio, bydd angen ei thrin felly at ddibenion cofrestru. Yn benodol:

  • ni fydd yr ildiad yn effeithiol yn gyfreithiol hyd nes bydd y weithred wedi'i chofrestru a'r teitl prydlesol presennol wedi'i gau mewn perthynas â'r rhan o'r tir sydd wedi'i gynnwys yn yr ildiad
  • os yw teitl prydlesol y tenant yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen i berchennog yr arwystl ryddhau'r arwystl i'r rhan o'r tir yn y teitl sy'n cael ei ildio gan ddefnyddio ffurflen DS3
  • os yw teitl prydlesol tenant yn ddarostyngedig i gyfyngiad yn erbyn gwarediadau o'r tir, bydd angen cydymffurfio â'r cyfyngiad.

Gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 26 – Prydlesi – terfynu – 5 Terfynu – ar ildio trwy weithred i gael rhagor o wybodaeth mewn perthynas â chofrestru gweithredoedd ildio.

5.4.2 Ymestyn y stent a brydleswyd

Ni ellir ymestyn ystad brydlesol ar ôl ei chreu i dir nad oedd wedi'i gynnwys yn y brydles pan gafodd ei chreu. O ganlyniad, ystyrir bod gweithred sy'n honni ychwanegu tir at yr eiddo a brydleswyd trwy brydles sydd eisoes wedi'i chofrestru yn peri ildiad trwy weithredu'r gyfraith y brydles bresennol (fel bod yr ystad brydlesol bresennol yn dod i ben) ac fel rhoi prydles newydd y tir yn y brydles wreiddiol a'r tir sy'n cael ei ychwanegu at yr eiddo a brydleswyd (fel bod ystad brydlesol newydd yn cael ei chreu – pan gaiff y weithred ei chofrestru). Ceir rhagor o fanylion yng Nghyfarwyddyd Ymarfer 28 – Ymestyn prydlesi.

Lle bo'r partïon i brydles yn dymuno ei hamrywio fel ei bod yn cynnwys tir ychwanegol yn yr eiddo a brydleswyd, mae'n agored iddynt gyflawni hyn yn y ffyrdd canlynol.

5.4.2.1 Prydles newydd o dir ychwanegol

Gadael y brydles bresennol heb ei chyffwrdd trwy roi prydles newydd o'r eiddo ychwanegol yn unig, i gynnwys y fath delerau y mae'r partïon yn ystyried yn briodol at ddibenion cymhwyso telerau'r brydles wreiddiol i'r tir ychwanegol fel pe bai wedi'i gynnwys yn y brydles wreiddiol. Gweler adran 5.4.3 Cymalau penodedig o ran ffurf prydles o'r fath. Bydd angen cyflwyno cais i gofrestru'r brydles newydd i'r Gofrestrfa Tir yn y ffordd arferol, ar yr amod ei fod am gyfnod o saith mlynedd neu ragor o ddyddiad y brydles (os nad yw, ni ellir cofrestru'r brydles ond gall cais i nodi'r brydles yn erbyn teitl y landlord fod yn bosibl). Yn ogystal, os caiff arwystl ei gofrestru yn erbyn teitl prydlesol presennol, efallai bydd y partïon am drefnu i'r arwystl gael ei ymestyn yn effeithiol i'r teitl prydlesol ychwanegol a fydd yn arwain at drefnu i'r tenant gyflawni arwystl cyfreithiol newydd o dan delerau priodol mewn perthynas â'r tir ychwanegol, neu trwy drefnu i'r arwystl presennol gael ei ryddhau a chyflawni arwystl cyfreithiol newydd gan y tenant mewn perthynas â'r teitl prydlesol presennol a'r brydles newydd.

5.4.2.2 Gweithred amrywio a ystyrir fel ildiad ac ail-grant

Bydd peri gweithred amrywio, fel y trafodwyd eisoes, yn gweithredu’n gyfreithiol fel ildiad trwy weithredu'r gyfraith o'r brydles wreiddiol a rhoi prydles newydd ar gyfer yr eiddo estynedig cyfun. Gweler adran 5.4.3 Cymalau penodedig ar gyfer ffurf gweithred o'r fath. Bydd angen dilyn hyn gyda cheisiadau ar ffurflen AP1 i gau'r teitl prydlesol presennol ar ildiad gan y tenant, ac, ar yr amod y caiff y brydles newydd ei chreu gan y weithred sy'n fwy na saith mlynedd o ddyddiad y weithred, cofrestru'r brydles newydd a grëwyd gan y weithred. Os nad yw cyfnod y brydles newydd yn fwy na saith mlynedd o ddyddiad y weithred, dim ond cofrestriad safonol fydd yn bosibl gan y weithred mewn perthynas ag ildio'r brydles bresennol, er gellir gwneud cais i nodi'r brydles newydd yn erbyn teitl y landlord. Lle bo'r teitl prydlesol presennol yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen rhyddhad ar ffurflen DS1 (neu trwy fodd e-DS1 neu ED os yw'r rhoddwr benthyg yn rhyddhau yn y dull hwn fel rheol) gyda'r cais i gofrestru'r weithred. Ar yr un pryd, os yw'n ddymunol trefnu i sicrwydd y rhoddwr benthyg gael ei drosglwyddo i'r brydles newydd, bydd yn rhaid i'r tenant gyflawni arwystl newydd o blaid y rhoddwr benthyg dros y brydles a rhoddwyd gan y weithred. Os yw teitl y landlord yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen cydsyniad ysgrifenedig perchennog yr arwystl gydag unrhyw gais i gofrestru'r brydles newydd a grëwyd gan y weithred.

5.4.2.3 Gweithred ildio a phrydles newydd o stent cyfun

Effaith ildiad datganedig o'r brydles bresennol a phrydles newydd ar wahân yr eiddo estynedig cyfun. Gweler adran 5.4.3 Cymalau penodedig ar gyfer ffurf y brydles newydd. Yna bydd angen cofrestru'r weithred ildio ar ffurflen AP1 ac, ar yr amod bod telerau'r brydles newydd yn fwy na saith mlynedd o ddyddiad y weithred, i gofrestru'r brydles newydd yn y modd arferol. Os nad yw cyfnod y brydles newydd yn fwy na saith mlynedd o ddyddiad ei gweithredu, ni fydd modd cael cofrestriad safonol, er bod cais i'w nodi yn erbyn teitl cofrestredig y landlord yn bosibl. Lle bo teitl prydlesol presennol yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen rhyddhad ar ffurflen DS1 (neu trwy fodd e-DS1 neu ED os yw'r rhoddwr benthyg yn rhyddhau arwystlon yn y modd hwn fel rheol) gyda'r cais i gofrestru'r ildiad. Ar yr un pryd, os yw'n ddymunol trefnu i sicrwydd y rhoddwr benthyg gael ei drosglwyddo i'r brydles newydd, bydd angen i'r tenant gyflawni arwystl newydd o blaid y rhoddwr benthyg dros y brydles newydd. Os yw teitl y landlord yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen cydsyniad ysgrifenedig perchennog yr arwystl gydag unrhyw gais i gofrestru'r brydles newydd.

5.4.3 Cymalau pendedig

5.4.3.1 Pryd y mae eu hangen

  • Lle y rhoddir prydles am gyfnod o fwy na saith mlynedd o ddyddiad rhoi'r teitl cofrestredig, neu mewn amgylchiadau lle bo'r tir yn ddigofrestredig ond ei bod yn orfodol i'r landlord wneud cais am gofrestriad cyntaf ei deitl.
  • Lle bo gweithred amrywio yn cynnwys ildiad datganedig y brydles newydd a'r brydles newydd.

5.4.3.2 Pryd nad oes angen

  • Lle nad yw gweithred amrywio yn cynnwys ildiad datganedig a rhoi prydles newydd, ond yn ymestyn cyfnod neu stent y brydles bresennol trwy amrywio cymalau'r brydles bresennol. Er hynny, caiff hyn ei drin yn y gyfraith fel peri ildiad y brydles bresennol trwy weithredu'r gyfraith a rhoi prydles newydd ar unwaith.

5.4.4 Ymestyn y cyfnod

Lle bo'r partïon i brydles yn dymuno ei hamrywio er mwyn ymestyn y cyfnod gwreiddiol, gallent wneud hynny yn y ffyrdd canlynol.

5.4.5 Gweithred amrywio

Gan fod hyd ystad brydlesol wedi'i diffinio gan y brydles greu (ar ôl cofrestru lle bo'r brydles ar gyfer tir cofrestredig), gall gweithred amrywio sy'n honni ei bod yn ymestyn cyfnod prydles bresennol hefyd ddod i rym yn y gyfraith trwy ildiad tybiedig trwy weithredu'r gyfraith y brydles bresennol a rhoi prydles newydd ar gyfer y cyfnod estynedig. Yn unol â hynny, lle bo gweithred amrywio prydles yn darparu i gyfnod y brydles wreiddiol gael ei ymestyn y tu hwnt i'r cyfnod a roddwyd yn y brydles wreiddiol, yna, waeth a yw'r weithred yn disgrifio'i hun fel gweithred ildio ac ail-roi neu beidio, bydd angen ei thrin felly at ddibenion cofrestru. Ni ddaw'r ildiad i rym yn gyfreithiol hyd nes y bydd y weithred wedi cael ei chofrestru ac y bydd y teitl prydlesol presennol wedi'i gau mewn perthynas â'r rhan o dir sydd wedi'i gynnwys yn yr ildiad. Os yw teitl prydlesol y tenant yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig bydd angen i berchennog yr arwystl ryddhau'r arwystl sy'n ymwneud â'r rhan o dir yn y teitl a ildir gan ddefnyddio ffurflen DS3. Os yw teitl prydlesol y tenant yn ddarostyngedig i gyfyngiad yn erbyn gwarediadau'r tir, bydd angen cydymffurfio â'r cyfyngiad.

Gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 26 – Prydlesi – terfynu – 5 Terfynu – ar ildio trwy weithred i gael rhagor o wybodaeth am gofrestru gweithredoedd ildio.

Gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 28 – Ymestyn prydlesi i gael rhagor o wybodaeth am weithredoedd i ymestyn cyfnod prydles.

5.4.6 Prydles rifersiwn

Gadael y brydles bresennol heb ei chyffwrdd trwy roi prydles bellach o'r un eiddo am gyfnod sy'n dechrau pan ddaw'r brydles bresennol i ben ac sy'n gorffen ar ddyddiad terfynol y cyfnod estynedig. Gweler adran 5.4.3 Cymalau penodedig ar gyfer ffurf prydles o'r fath. Bydd angen cyflwyno cais i gofrestru'r brydles newydd i'r Gofrestrfa Tir yn y modd arferol, ar yr amod ei bod am gyfnod sy'n dechrau mwy na thri mis ar ôl y dyddiad rhoi a/neu mae'r cyfnod am fwy na saith mlynedd o'r dyddiad rhoi. Yn ogystal, os caiff arwystl ei gofrestru yn erbyn y teitl prydlesol presennol, efallai bydd y partïon yn dymuno trefnu i'r arwystl gael ei ymestyn i'r teitl prydlesol ychwanegol a fydd yn arwain at drefnu i'r tenant gyflawni arwystl cyfreithiol newydd gyda thelerau priodol mewn perthynas â'r brydles ychwanegol, neu trwy drefnu i'r arwystl presennol gael ei ryddhau ac i arwystl cyfreithiol newydd gael ei gyflawni gan y tenant mewn perthynas â'r naill brydles a'r llall.

5.4.7 Gweithred ildio a phrydles newydd o stent cyfun

Peri ildiad datganedig y brydles bresennol a phrydles newydd ar wahân ar gyfer y cyfnod estynedig. Gweler adran 5.4.3 Cymalau penodedig ar gyfer ffurf y weithred newydd. Bydd angen ceisiadau ar ffurflen AP1 er mwyn cofrestru gweithred ildio ac, ar yr amod bod cyfnod y brydles newydd yn fwy na saith mlynedd o ddyddiad y weithred, cofrestru'r brydles newydd yn y modd arferol. Os nad yw cyfnod y brydles newydd yn fwy na saith mlynedd o ddyddiad ei gweithredu, ni fydd yn bosibl ei chofrestru'n safonol er efallai bydd yn bosibl cofrestru nodyn yn erbyn teitl cofrestredig y landlord. Lle bo’r teitl prydlesol presennol yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen rhyddhad ar ffurflen DS1 (neu trwy fodd e-DS1 neu ED os yw'r rhoddwr benthyg yn rhyddhau arwystlon yn y modd hwn fel rheol) gyda'r cais i gofrestru'r ildiad.  Ar yr un pryd, os dymunir trefnu i sicrwydd y rhoddwr benthyg gael ei drosglwyddo i'r brydles newydd, bydd angen i'r tenant gyflawni arwystl newydd o blaid y rhoddwr benthyg dros y brydles newydd. Os yw teitl y landlord yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen cydsyniad ysgrifenedig perchennog yr arwystl gydag unrhyw gais i gofrestru'r brydles newydd.

5.5 Prydlesi – stent a chyfnod cywir wedi'u prydlesu ond mae angen newid darpariaethau eraill

Mewn achosion o'r fath, gellir peri cywiro neu newid unrhyw elfennau eraill yn y brydles wreiddiol sydd eisoes wedi'i chofrestru gan weithred amrywio.

5.5.1 Ffurf offeryn

Nid oes ffurf benodedig ar gyfer hyn, felly gall y weithred gymryd unrhyw ffurf y mae'r partïon yn ei hystyried yn briodol i gyflawni'r cywiriad neu'r newid a ddymunir.

5.5.2 Gofynion cofrestru

Bydd angen cwblhau gweithred o'r fath trwy'i chofrestru yn erbyn teitlau'r landlord a'r tenant sydd wedi'u heffeithio gan y brydles. Dylid defnyddio ffurflen AP1 ynghyd â'r ffi angenrheidiol i wneud y cais i gofrestru'r weithred. Os yw unrhyw un o'r teitlau perthnasol yn ddarostyngedig i arwystl cofrestredig, bydd angen cyflwyno cydsyniad perchennog yr arwystl hefyd, er na fydd angen cydsyniad o'r fath lle gall y ceisydd ddangos mai er budd y teitl sy'n ddarostyngedig i’r arwystl yn unig y mae’r cywiriad neu newidiad (ee lle mai dim ond rhoi hawddfraint ychwanegol er budd y teitl a arwystlir yw’r amrywiad). Os nad yw cydsyniad yr arwystlai'n cael ei gyflwyno pan fo'n ofynnol, caiff y canlynol ei ychwanegu at gofnod cofrestr y teitlau perthnasol:

'NODYN: Nid oedd perchennog yr arwystl cofrestredig dyddiedig [...] [o rif teitl ... y landlord/tenant] yn rhan o'r weithred ac ni chyflwynwyd tystiolaeth o'i gydsyniad â'r weithred i'r cofrestrydd.'

5.6 Arwystlon

5.6.1 Cynnwys tir ychwanegol yn yr arwystl

Lle y cofrestrwyd arwystl cyfreithiol yn barod, ond penderfynir y dylai fod wedi cynnwys y tir cofrestredig ychwanegol nas cyfeiriwyd ato yn y weithred wreiddiol, gall y partïon wneud un o'r canlynol.

Paratoi a chyflawni gweithred bellach sy'n creu arwystl cyfreithiol dros y tir ychwanegol yn y fath delerau sy'n sicrhau y caiff y tir ychwanegol ei drin fel sicrwydd ychwanegol ar gyfer y benthyg sydd eisoes wedi'i sicrhau gan yr arwystl gwreiddiol. Lle y gwneir hyn, bydd angen i'r rhoddwr benthyg wneud cais yn y modd arferol i gofrestru'r weithred bellach fel arwystl cyfreithiol yn erbyn y teitl(au) y cofrestrir y tir ychwanegol oddi tanynt.

Disodli'r arwystl cofrestredig presennol gydag arwystl cyfreithiol newydd sy'n arwystlo'r tir a newidiwyd gan y weithred wreiddiol a'r tir ychwanegol fel sicrwydd ar gyfer y benthyg. Yn y fath achos, bydd angen i'r rhoddwr benthyg wneud cais yn y modd arferol i gofrestru'r weithred newydd fel arwystl cyfreithiol yn erbyn yr holl deitlau sydd wedi'u cynnwys ynddi, ac ar yr un pryd, gwneud cais i gofrestru'r weithred wreiddiol fel arwystl cyfreithiol gan ddefnyddio ffurflen DS1 y Gofrestrfa Tir gyda chais ar ffurflen DS2 neu AP1.

5.6.2 Gormod o dir wedi'i gynnwys yn yr arwystl

Lle y cofrestrwyd arwystl cyfreithiol yn barod, ond y penderfynir na ddylid fod wedi cynnwys yr arwystl oedd yn cynnwys y tir cofrestredig, dylai'r partïon wneud cais i gofrestru'r arwystl yn erbyn y tir dan sylw. Os yw'r tir dan sylw yn cynnwys y tir yn un neu ragor o'r teitlau cofrestredig cyfan, dylai'r cais fod ar ffurflen DS2 neu ffurflen AP1 ynghyd â ffurflen DS1 wedi'i chyflawni gan y rhoddwr benthyg. Os yw'r tir o dan sylw yn cynnwys rhan o'r tir yn y teitl cofrestredig yn unig, dylai'r cais fod ar ffurflen AP1 ynghyd â ffurflen DS3, wedi'i llunio i nodi'r tir (ar gynllun fel rheol) ac wedi'i chyflawni gan y rhoddwr benthyg.

5.6.3 Arwystlo'r tir cywir, ond mae angen cywiro neu newid telerau eraill

Mewn perthynas â'r arwystl cyfreithiol sydd eisoes wedi'i gofrestru, gall y partïon benderfynu bod angen cywiro neu newid telerau'r arwystl. Er enghraifft, efallai bod gwall clerigol wedi arwain at yr arwystl yn cyfeirio at hen fersiwn o amodau morgais rhoddwr benthyg sefydliadol, fel bod angen newid telerau'r arwystl i gyfeirio at yr amodau cyfredol. Mewn achosion o'r fath gall y partïon wneud un o'r canlynol.

  • Disodli'r arwystl cofrestredig presennol gydag arwystl cyfreithiol newydd sy'n arwystlo'r tir sydd wedi'i gynnwys yn y weithred wreiddiol ac sy'n ymgorffori'r telerau diwygiedig y mae'r partïon am eu gweld wedi'u hymgorffori yn yr arwystl cyfreithiol. Yn yr achos hwn, bydd angen i'r rhoddwr benthyg wneud cais yn y modd arferol i gofrestru'r weithred newydd fel arwystl cyfreithiol yn erbyn y teitlau sydd wedi'u cynnwys ynddi ac, ar yr un pryd, gwneud cais i gofrestru'r weithred wreiddiol fel arwystl cofrestredig gan ddefnyddio ffurflen DS1 y Gofrestrfa Tir gyda chais ar ffurflen DS2 neu AP1.
  • Paratoi a chyflawni gweithred amrywio maent yn cytuno i ddiwygio'r weithred wreiddiol drwyddi o ran peri’r cywiriad neu newid bwriadedig. Nid oes ffurflen benodedig ar gyfer hyn, felly gall y weithred amrywio gymryd unrhyw ffurf y mae'r partïon yn ei hystyried yn briodol i gyflawni eu bwriadau.

Yn yr achos olaf, rhaid gwneud y cais i gofrestru'r weithred amrywio mewn cais AP1. Byddwn yn cadw'r weithred wreiddiol, oni bai fod gweithred ar ffurflen a gymeradwywyd gennym yn flaenorol a'r rhoddwr benthyg wedi gofyn i'r gweithredoedd gwreiddiol gael eu dychwelyd neu, os na chymeradwywyd y weithred yn flaenorol, lle darparwyd copi ardystiedig o'r weithred.

Bydd ein Hadran Trefniadau Masnachol ym Mhrif Swyddfa'r Gofrestrfa Tir yn parhau i gymeradwyo gweithredoedd amrywio. Gweler Cyfarwyddyd Ymarfer 30 – Cymeradwyo dogfennau morgais i gael rhagor o wybodaeth.

5.6.4 Cyfyngiadau arwystlai a benthyciadau pellach

Nid oes modd gwneud cais am gyfyngiad nac am gofnod i ddangos bod ymrwymiad ar roddwr benthyg i roi benthyciadau pellach mewn gweithred amrywio. Os oes angen y cofnodion hyn, rhaid gwneud ceisiadau ar wahân ar ffurflenni RX1 a CH2 yn ôl eu trefn.

5.6.5 Cyflawni gweithred amrywio arwystl

Er bod yn rhaid i'r cymerwr benthyg gyflawni'r weithred amrywio, nid oes unrhyw ofyniad bod y rhoddwr benthyg yn gwneud yr un fath. Byddwn yn derbyn y bydd y rhoddwr benthyg yn rhwym o dan delerau'r amrywiad os yw naill ai'r rhoddwr benthyg neu ymarferydd yn gweithredu ar ran y rhoddwr benthyg yn cyflwyno'r weithred.

Mae rheol 113 RhCT 2003 yn ei wneud yn ofynnol i wneud cais i gofrestru gweithred amrywio gyda chaniatâd perchennog unrhyw arwystl cofrestredig (a pherchennog unrhyw is-arwystl sy'n deillio'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol o'r arwystl) o flaenoriaeth gyfartal neu is na'r arwystl sy'n cael ei amrywio, os yw telerau'r amrywiad yn effeithio'n niweidiol ar y rhoddwr benthyg arall, oni bai fod y perchennog hwnnw wedi cyflawni'r weithred ei hunan neu os nad oes angen y caniatâd o dan delerau ei arwystl neu is-arwystl.

Ein barn yw nad yw newidiadau i'r mathau canlynol yn effeithio'n niweidiol ar arwystl (a'r is-arwystl ohono) sydd â blaenoriaeth gyfartal neu is:

  • gostyngiad yn y gyfradd log
  • gostyngiad yn y ddyled gyfalaf.

Fodd bynnag, ystyriwn fod unrhyw newidiadau sydd naill ai'n:

  • cynyddu'r gyfradd log
  • cynyddu'r cyfalaf
  • ymestyn cyfnod yr arwystl blaenorol;
  • creu ymrwymiad i roi benthyciadau pellach, o fath all effeithio er gwaeth ar unrhyw arwystl (ac unrhyw is-arwystl ohono) gyda blaenoriaeth gyfartal neu is.

O dan yr amgylchiadau hyn, rhaid i berchennog unrhyw arwystl (ac is-arwystl) sy'n cael ei effeithio’n niweidiol gyflawni'r weithred (oni bai nad oes angen eu cydsyniad o dan delerau ei arwystl neu is-arwystl); neu roi caniatâd ysgrifenedig i gofrestru'r weithred amrywio. Rhaid cyflwyno'r caniatâd, neu dystysgrif trawsgludwr ei fod yn dal y caniatâd gofynnol, gyda'r cais am weithred amrywio.

Fel arall, gall perchennog unrhyw arwystl o'r fath (neu is-arwystl) ddarparu llythyr yn cadarnhau nad yw'n ystyried bod telerau'r amrywiad yn effeithio’n niweidiol ar ei arwystl (neu is-arwystl) ac, o ganlyniad, ei fod yn teimlo nad oes angen iddo gyflawni'r weithred na chyflwyno caniatâd. Fodd bynnag, yn absenoldeb unrhyw dystiolaeth, ni fyddwn yn gwneud ymholiad. Yn hytrach, byddwn yn gwneud cofnod heb warant yn y gofrestr fel a ganlyn.

"Mae gweithred ddyddiedig _________ a wnaed rhwng _________ yn mynegi newid telerau'r Arwystl dyddiedig _________ y cyfeiriwyd ato uchod.

NODYN: Copi yn y ffeil".

Polisi ymgynghorol y Gofrestrfa Tir

Rydym yn cynnig cyngor i’n cwsmeriaid trwy gyfrwng ein cyhoeddiadau a gwybodaeth Cefnogaeth i Gwsmeriaid a thrwy’r gwaith beunyddiol o brosesu ceisiadau.

Rydym yn darparu gwybodaeth ffeithiol, gan gynnwys copïau swyddogol o gofrestri, cynlluniau teitl a dogfennau, chwiliadau a manylion am ein ffurflenni a ffïoedd.

Rydym yn cynnig cyngor ynglŷn â’n trefnau sy’n esbonio sut mae’r system o gofrestru tir yn gweithio a sut i gyflwyno ceisiadau sy’n gywir. Mae hyn yn cynnwys:

  • cyngor cyn cyflwyno cais, lle mae’r ceisydd yn gofyn amdano
  • lle bo cais yn ddiffygiol, cyngor ynglŷn â natur y broblem a beth y gellir ei wneud, os rhywbeth, i’w hunioni
  • gwasanaeth cymeradwyo cynlluniau ystad a dogfennau cofrestru tir penodol eraill.

Mae’r cyngor y gallwn ei ddarparu yn gyfyngedig. Ni fyddwn yn darparu cyngor cyfreithiol.

Mae hyn yn golygu:

  • na fyddwn yn cymeradwyo’r dystiolaeth i’w chyflwyno i gefnogi cais i gofrestru cyn inni dderbyn y cais.
  • na fyddwn yn cynnig cyngor ynglŷn â pha gamau y dylech eu cymryd oni bai ei fod yn berthnasol i’n trefnau
  • na fyddwn yn cymeradwyo ymgynghorydd proffesiynol ond gallwn esbonio sut y gallwch ddod o hyd i un.

Rydym yn darparu cyngor am geisiadau go iawn yn unig, nid am amgylchiadau damcaniaethol. Ni fyddwn yn mynegi barn am faterion lle bo’r gyfraith yn gymhleth neu’n aneglur oni bai bod y cwestiwn yn berthnasol i gais i gofrestru sy’n cael ei brosesu.

Wrth ddarparu’r wybodaeth ffeithiol hon a chyngor ynglŷn â’n trefnau byddwn yn:

  • ymddwyn yn ddiduedd
  • cydnabod y gall ein geiriau effeithio ar eraill
  • osgoi creu gwrthdaro rhwng buddion.

Manylion cysylltu

Ar gyfer ymholiadau cwsmeriaid ac i gael y cyhoeddiad hwn ar ffurf wahanol cysylltwch â’n Cefnogaeth i Gwsmeriaid ar customersupport@landregistry.gsi.gov.uk neu ffoniwch 0844 892 1122 am wasanaeth Cymraeg, neu 0844 892 1111 am wasanaeth Saesneg, o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 8am a 6pm. Cost galwadau yw 3c y funud ar dariff safonol BT, yn ogystal â’r tâl gosod/cysylltu cyfredol. Gall galwadau o dariffau a darparwyr gwasanaethau eraill a ffonau symudol gostio mwy. Nid ydym yn derbyn unrhyw gyllid o’r galwadau hyn.

I gael copi o hwn a’n holl gyfarwyddiadau eraill, yn ddi-dâl:

  • darllenwch/llwythwch y cyfarwyddiadau i lawr yn Gymraeg a Saesneg o www.cofrestrfatir.gov.uk
  • cysylltwch â’n Cefnogaeth i Gwsmeriaid.

Gwybodaeth yn y cyfarwyddyd hwn

Darparu cyfarwyddyd cyffredinol am drefnau a pholisïau’r Gofrestrfa Tir yw diben y wybodaeth yn y cyhoeddiad hwn. Fe’i bwriedir fel canllaw yn unig ac nid yw’n ymdrin â phob sefyllfa a all godi. Nid yw chwaith yn cyfyngu ar allu’r Gofrestrfa Tir i weithredu fel y gwêl yn dda, pan fo’n briodol gwneud hynny, o fewn y ddeddfwriaeth cofrestru tir.
© Hawlfraint y Goron 2012 Preifatrwydd a Chwcis Telerau ac Amodau Map o'r wefan Wedi'i bweru gan Squiz Matrix